Từ triệu chứng mỏi cổ nhẹ đến đau kéo dài
Anh T.V.H (26 tuổi, làm việc tại một công ty công nghệ tại TP.HCM) đến khám tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP. HCM – Cơ sở 3 trong tình trạng đau vùng cổ – vai gáy kéo dài gần 3 tháng, kèm theo mỏi vai, đau âm ỉ lan lên đầu, đặc biệt tăng khi ngồi lâu hoặc căng thẳng.
Theo lời anh H., cơn đau xuất hiện âm ỉ ban đầu nhưng ngày càng nặng, ảnh hưởng đến giấc ngủ, khả năng tập trung và hiệu suất làm việc. Anh đã tự điều trị tại nhà bằng dán cao, xoa dầu, nghỉ ngơi nhưng không cải thiện.
Sau khi thăm khám và chỉ định chụp X-quang cột sống cổ thẳng nghiêng, kết quả cho thấy cột sống cổ mất hoàn toàn độ cong sinh lý (còn gọi là cổ thẳng – straight neck), khiến các đốt sống cổ gần như xếp dọc thay vì có độ ưỡn ra trước như bình thường.
Tình trạng cột sống cổ ‘thẳng như cây gậy’ là gì?
Ở người trưởng thành khỏe mạnh, cột sống cổ có một độ cong nhẹ về phía trước – gọi là độ ưỡn sinh lý (cervical lordosis). Đường cong này giúp:
- Phân bổ đều lực từ đầu xuống vai và thân trên.
- Hấp thu lực chấn động từ các hoạt động thường ngày (đi, đứng, chạy...).
- Giảm tải trọng lên đĩa đệm và khớp liên đốt sống.
Khi đường cong này bị mất, cột sống cổ sẽ trở nên "thẳng như cây gậy" – làm tăng áp lực lên các đĩa đệm, khớp, dây chằng và cơ quanh cổ. Về lâu dài, khi bị mất đường cong sinh lý cột sống cổ không chỉ gây đau đơn thuần mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ về thần kinh và cơ xương khớp như:
- Đau cổ – vai gáy mạn tính.
- Chèn ép rễ thần kinh, gây tê lan xuống tay.
- Đau đầu, chóng mặt, rối loạn thăng bằng.
- Thoái hóa cột sống sớm, nguy cơ thoát vị đĩa đệm cổ.
- Rối loạn giấc ngủ, suy giảm hiệu suất làm việc.
Nhiều trường hợp nếu không được điều trị kịp thời có thể tiến triển nặng, phải can thiệp phẫu thuật hoặc phục hồi chức năng dài hạn.
Phối hợp dùng thuốc và không dùng thuốc trong điều trị cột sống cổ thẳng
Trường hợp của anh H. không phải hiếm. Nguyên nhân chính là do tư thế sai khi làm việc và sinh hoạt hằng ngày gây mất đường cong sinh lý cổ ở người trẻ.
Trong thực tế, đa số bệnh nhân dưới 30 tuổi đến khám vì đau cổ vai gáy đều có chung đặc điểm: Ngồi nhiều, làm việc liên tục trên máy tính, sử dụng điện thoại quá lâu trong tư thế cúi đầu, ít vận động, không có thói quen tập thể dục cho vùng cổ – vai – lưng trên.
Với trường hợp cụ thể này, anh H. thường ngồi làm việc hơn 8 giờ mỗi ngày với màn hình máy tính đặt thấp hơn tầm mắt, cổ gập về phía trước, tư thế xấu kéo dài trong nhiều tháng. Ngoài ra, anh còn có thói quen ngủ với gối cao và nằm nghiêng gập cổ.
Sau khi đánh giá mức độ tổn thương, bệnh nhân được điều trị bằng bài thuốc cổ phương và các phương pháp không dùng thuốc Y học cổ truyền kết hợp phục hồi chức năng hiện, bao gồm:
- Châm cứu – điện châm – thủy châm giúp giảm co cứng cơ và cải thiện tuần hoàn máu vùng cổ vai.
- Kéo giãn cột sống cổ bằng máy để phục hồi lại độ cong sinh lý.
- Xoa bóp, bấm huyệt, chiếu tia hồng ngoại hỗ trợ giảm đau, thư giãn cơ.
- Tập vật lý trị liệu, dưỡng sinh, điều chỉnh tư thế ngồi – nằm – làm việc.
Sau 3 tuần điều trị, tình trạng đau giảm rõ rệt, anh H. được bác sĩ hướng dẫn các tư thế tập luyện và duy trì trong sinh hoạt - làm việc hàng ngày để duy trì kết quả điều trị.